Przejdź do treści

śluby – Gródek Jagielloński


Pan młody





Panna młoda





Niniejszy spis dotyczy ślubów, które odbyły się w parafii rzymskokatolickiej z siedzibą w Gródku, zwanym Słonym a potem Jagiellońskim.
Obejmuje on okres od listopada 1661 r., a więc po zniszczeniu Gródka oraz po pogromie ludności z czasów powstania Chmielnickiego i potopu szwedzkiego. Wcześniejsze księgi ślubów zapewne uległy spaleniu lub zniszczeniu.
Spis kończy się z początkiem 1946 r. a więc z chwilą wysiedlenia Polaków z Gródka i okolic na ziemie powojennej „Polski”, kiedy to z powodu braku wiernych i wyjazdu duchownych, parafia została rozwiązana.
– Wpisy w księdze ślubów były sprawdzane z księgami zapowiedzi z lat 1778-1875 i 1897-1946 r., z wykazem ślubów z lat 1851-1946 oraz z protokołami przedślubnymi z lat 1857-1866. Dzięki temu było możliwe uzupełnienie spisu zwłaszcza o miejsce zamieszkania czy rodziców państwa młodych, których w starszych księgach ślubów brakowało.
– Zaginęła księga ślubów z 1905 r., a ta z lat 1914-1936 znajduje się we Lwowie. Śluby z tych lat spisano najpierw z wykazu ślubów (który zawiera tylko datę, miejscowość i imię i nazwisko pana młodego), a potem uzupełniono dzięki zapowiedziom ślubnym i sprawdzono ze spisem dusz.
W spisie ujęte są również śluby, które są wymienione w księdze zapowiedzi, a nie wpisane w wykazie ślubów. W uwagach oznaczyłem to zdaniem: „nie ujęty w wykazie, spisano z zapowiedzi”. Możliwe, że ślub odbył się w innym miejscu, być może w cerkwi, a wpisano go do księgi zapowiedzi lub spisu dusz na znak, że się odbył.
– Wpis o treści „miejsce, data, imię i nazwisko pana młodego z wykazu, brak zapisu w zapowiedziach i w spisie dusz” oznacza, że zapisu ślubu nie ma ani w zapowiedziach, ani w spisie dusz, ale z jakiegoś powodu wpisano pana młodego w wykazie, lecz nie udało się ustalić, jak nazywała się małżonka i rodzice. Być może ślub odbył się w innym miejscu, może to omyłka pisarska.
– Zestawienie i porównanie ksiąg ślubów i zapowiedzi oraz spisu dusz nie zawsze było łatwe. W wykazach nie zawsze wpisywano miejscowość, a w zapowiedziach nie zawsze podawano daty ślubów. Ponadto, po 1928 roku nie wszędzie w zapowiedziach podawano dzielnice Gródka. Także nie zawsze małżonkowie byli parafianami, więc nie można było sprawdzić poprawności ze spisem dusz.
– Gdy nie było możliwe sprawdzenie małżonków ze spisem dusz, a jako pan młody była wpisana dwa lub więcej razy osoba o tym samym imieniu i nazwisku, wpisywano w uwagach: „panna młoda prawdopodobna”. W takim przypadku brano pod uwagę datę III zapowiedzi jako prawdopodobieństwo zawarcia ślubu zaraz po tej dacie.
– Zachowano pisownię z tamtego czasu. Przy poszukiwaniach należy sprawdzać nazwiska ze znakami polskimi jak i bez, także z błędem w pisowni; np. Madej-Madey-Madyi, Kądzioła-Kondzioła.
– Do 1818 r. wpisy ślubów są bardzo ogólne (podawano głównie imię i nazwisko państwa młodych i miejsce zamieszkania pana młodego); po tym roku dopiero zaczynają się pokazywać w księgach imiona rodziców, później nazwiska rodowe matek, a także miejsce urodzenia lub zamieszkania panny młodej.
– Kłopotliwe było ustalanie miejsca urodzenia czy zamieszkania panny młodej, bowiem w księgach dłuższy czas jego nie wpisywano; miejsce pozyskano z zapowiedzi ślubnych. W razie braku, wpisano takie samo jak u pana młodego.
– Miejsce oznacza miejsce urodzenia, zamieszkania lub pochodzenia. Tam, gdzie ustalono, wpisano miejsce urodzenia. Pozwala to na pozyskanie wskazówki, gdzie dalej poszukiwać przodków, jeśli to nie ta sama parafia. Gdy przy panie młodym nie podano miejscowości pochodzenia lub urodzenia wpisano miejsce ślubu czyli Gródek; można przyjąć, że to rodzima parafia a może i sam Gródek Jagielloński.
– Tzw. miasto żydowskie dawniej zwane Gnin wpisano jako Gródek.
– Nazwy wsi, używane w starszych księgach, wpisano współczesnymi oznaczeniami: Krynicę  – jako Kiernica, Lubienie – jako Lubień, Hurce –  jako Uherce, Wisznia i Wiśna – jako Sądowa Wisznia.
– Księgi miejscowości przynależnych do parafii w latach 1785-1833 były prowadzone z podziałem na tzw. „państwa”, czyli dobra pod jednym właścicielem, a w nich nie zawsze wpisano miejscowość zamieszkania państwa młodych, stąd jeśli nie było możliwe ustalenie właściwej miejscowości wpisano wszystkie wsie tego „państwa”.
– Istnieje prawdopodobieństwo błędnie wpisanej miejscowości, zwłaszcza gdy nie przynależała do parafii, a wpis nie zawsze był czytelny i odnalezienie możliwe.
– W starszych wpisach przy pannie młodej wpisywano nazwisko odmienione np. Sirocianka, stąd przy ustalaniu prawidłowego, mogą pojawić się błędy, zwłaszcza, gdy ono wystąpiło tylko jeden raz; wpisane są również nazwiska odimienne, albo przezwiska, stąd np. Kazikowa jako nazwisko wpisano Kazik, może to oznaczać imię ojca panny młodej.
– Nazwiska w granicach parafii kończyły się głównie na „o” (np. Kiszko) więc w przypadku wątpliwości, związanych z odmianą nazwiska, zamiast „a” wpisywano je z końcówką „o”.
– Zastosowano skróty w zasadzie tych samych imion; i tak Maria i Marianna wpisano Maria, Łucja i Lucyna – Łucja, Julia i Julianna – Julia itp.; czasami występują rozbieżności w pisowni zwłaszcza imion Mateusz i Maciej; także zdarza się, że imię w księdze ślubów jest inne niż w księdze zapowiedzi, na ogół przyjmowano zapis z księgi ślubów, zwłaszcza z pierwowpisów.
– Ruskim imionom nadano polskie odpowiedniki i tak np. Naćka – stała się Natalią, Haśka – Haliną, Agafia – Agatą, Tatiana – Tacjaną, Oksana – Ksenią, Oryszka(Orynia) – Ireną, Seńko – Szymonem, Fedor – Teodorem, Aleksy – Aleksandrem, Dymitr – Demetriuszem itd.

– W odpisach ksiąg ślubów zdarzają się błędy a także pominięcia wpisów, dlatego poszukiwania przodków należy zacząć od pierwoksiąg.
– Jeśli były, niemieckim nazwom miejscowości, nadawano polskie (w przypadku ziem polskich) lub czeskie i słowackie odpowiedniki (ziemie czeskie lub słowackie) Kaisersdorf wpisywano jako Kalinów, Königau – Równe, Ottenhausen – Zatoka, Weissenberg – Białogóra, Fehlbach – Potok Jaworowski, Weismanówka – Załużany, Burgau – Karolówka, Rehberg – Pyszówka Kalt Wasser – Zimna Woda, Falkenberg – Sokołów Dobromilski, Rosenburg to Rożewo, Freifeld – Kowalówka, Rosenberg – Szczerzec, Rozenberg – Rožmberk, Weismanówka – Załuże, Neuhof – Zadniestrze itd.
Po znalezieniu szukanej osoby, zachęcam do sięgnięcia do źródeł i odnalezienia przodków w księdze ślubów. We wpisie, przodkowie są bardziej szczegółowo opisani (zwłaszcza w późniejszych zapisach). Pojawia się numer domu, zawód, świadkowie, którzy nie zawsze byli członkami rodziny (zaprzyjaźnieni znajomi czy sąsiedzi) a nawet stan do którego przynależeli (szlachta, mieszczanin, chłop).
W przypadku braku ślubu przodków warto szukać w zapowiedziach ślubnych. Można tam odnaleźć wpisy z dopiskiem daty ślubu, którego w księdze ślubów nie ma. Może wynikać to z tego, że zawarto go w innym kościele, w cerkwi w obrządku grekokatolickim. Zawarte tam wpisy czasami uzupełniają wiedzę o przodkach, zwłaszcza, że są zwykle pisane po polsku. Pojawia się także wyznanie, co jest bardzo ważne w przypadku poszukiwań przodków. Dzięki temu można w księdze właściwej dla wyznania odnaleźć chrzest przodka, którego nie odnaleziono w księdze rzymskokatolickiej.

3 komentarze do “śluby – Gródek Jagielloński”

  1. Witam serdecznie.
    W trakcie poszukiwań przodków z Gródka Jagiellońskiego odkryłam że nie został ujęty w spisie wpis ślubów z czerwca 1751 roku. W tym w/w miesiącu wzięli ślub:
    1) Wojciech Kościelecki i Łucja Piesz
    2) Wawrzyniec Wierzbicki i Małgorzata Marszałek
    Dane te znalazłam w księdze ślubów.
    Mam również pytanie do właściciela tej strony. Wojciech Kościelecki jest moim bezpośrednim przodkiem czy istnieje księga zapowiedzi z 1751 w której znajduje się więcej wiadomości dotyczącej pary młodej.
    Będę wdzięczna za pomoc.

  2. Witam.Poszukuje metryki ślubu moich dziadków. Wiem ,że brali ślub w latach 30 Maria Ilczyszyn +Władysław Wiącek ur 1910 syn Jozefa i Franciszki z domu Kasza w Grodku Jagielonskim.Czy jest możliwość ustalenia imion rodziców babci ,bo tego nie wiemy.
    mkorzembar@gmail.com

Skomentuj MALGOSIA Anuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.