Przejdź do treści

śluby – Gródek Jagielloński


Pan młody





Panna młoda





Niniejszy spis dotyczy ślubów, które odbyły się w parafii rzymskokatolickiej z siedzibą w Gródku, zwanym Słonym a potem Jagiellońskim.
Obejmuje on okres od listopada 1661 r., a więc okres po zniszczeniu Gródka oraz po pogromie ludności z czasów powstania Chmielnickiego i potopu szwedzkiego. Wcześniejsze księgi ślubów zapewne uległy spaleniu lub zniszczeniu.
Spis kończy się z początkiem 1946 r. a więc z chwilą wysiedlenia Polaków z Gródka i okolic na ziemie powojennej „Polski”, kiedy to z powodu braku wiernych i wyjazdem duchownych, parafia została rozwiązana.

– Wpisy w księdze ślubów były sprawdzane z księgami zapowiedzi z lat 1778-1875 i 1897-1946 r., wykazem ślubów z lat 1851-1946 oraz protokołami przedślubnymi z lat 1857-1866. Często dzięki temu było możliwe uzupełnienie spisu zwłaszcza o miejsce zamieszkania czy rodziców państwa młodych, których w starszych księgach ślubów brakowało.
– Zaginęła księga ślubów z 1905 r., a ta z lat 1914-1936 znajduje się we Lwowie. Śluby z tych lat spisano najpierw z wykazu ślubów (który zawiera tylko datę, miejscowość i imię i nazwisko), a potem uzupełniono dzięki zapowiedziom ślubnym i spisom dusz (parafian). W spisie ujęte są również śluby, które są wymienione w księdze zapowiedzi, a nie wpisane w wykazie ślubów. W uwagach oznaczyłem to zdaniem: „nie ujęty w wykazie, spisano z zapowiedzi”. Możliwe, że ślub odbył się w innym miejscu, być może w cerkwi, a wpisano go do księgi zapowiedzi lub spisu dusz datę na znak, że się odbył.
„miejsce, data, imię i nazwisko pana młodego z wykazu, brak zapisu w zapowiedziach i w spisie dusz” oznacza, że zapisu ślubu nie ma ani w zapowiedziach ani w spisie parafian, ale z jakiegoś powodu wpisano w wykazie, przez co nie wiadomo, jak nazywała się małżonka i jej rodzice. Być może ślub odbył się w innym miejscu, może to omyłka pisarska.
– Zestawienie i porównanie ksiąg ślubów i zapowiedzi oraz spisu dusz nie zawsze było łatwe. W wykazach nie zawsze wpisywano miejscowość. W zapowiedziach nie zawsze podawano daty ślubów. Ponadto, po 1928 roku nie zawsze w zapowiedziach podawano dzielnice Gródka. Także nie zawsze małżonkowie byli parafianami, więc nie wymieniono ich w spisie dusz.
Gdy nie było możliwe sprawdzenie małżonków ze spisem dusz, a jako pan młody była wpisana dwa lub więcej razy osoba o tym samym imieniu i nazwisku, wpisywano w uwagach: „panna młoda prawdopodobna”. W takim przypadku brano pod uwagę datę III zapowiedzi jako prawdopodobieństwo zawarcia ślubu zaraz po po tej dacie. 
– Zachowano pisownię z tamtego czasu. Przy poszukiwaniach należy próbować wpisywać nazwiska ze znakami polskimi jak i bez, także z błędem w pisowni; proszę zamiast „j” wpisywać „y” lub „i”, także “ą” jako “on”, “u” jako “ó”, “rz” jako “ż” itp. np. Madej-Madey-Madyi, Kądzioła-Kondzioła.
– Do 1818 r. wpisy ślubów są bardzo ogólne (podawano głównie imię i nazwisko państwa młodych i miejsce zamieszkania pana młodego); po tym roku dopiero zaczynają się pokazywać w księgach imiona rodziców, później nazwiska rodowe matek, a także miejsce urodzenia lub zamieszkania panny młodej.
– Kłopotliwe było ustalanie miejsca urodzenia czy zamieszkania panny młodej, bowiem w księgach dłuższy czas jego nie wpisywano; miejsce pozyskano z zapowiedzi ślubnych. W razie braku, wpisano takie samo jak u pana młodego.
– Miejsce oznacza miejsce urodzenia, zamieszkania lub pochodzenia. Tam gdzie było to możliwe, wpisano miejsce urodzenia; pozwala to na pozyskanie wskazówki gdzie dalej poszukiwanić przodków, jeśli to nie ta sama parafia. Jeśli przy panie młodym nie podano miejscowości pochodzenia lub urodzenia wpisano miejsce ślubu czyli Gródek; można przyjąć, że to rodzima parafia a może i sam Gródek Jagielloński.
– Tzw. miasto żydowskie dawniej zwane Gnin wpisano jako Gródek.
– Nazwy wsi, używane w starszych księgach, wpisano współczesnymi oznaczeniami: Krynicę  – jako Kiernica, Lubienie – jako Lubień, Hurce –  jako Uherce, Wisznia i Wiśna – jako Sądowa Wisznia.
– Księgi miejscowości przynależnych do parafii w latach 1785-1833 były prowadzone z podziałem na tzw. „państwa”, czyli dobra pod jednym właścicielem, a w nich nie zawsze wpisano miejscowość zamieszkania państwa młodych, stąd jeśli nie było możliwe ustalenie właściwej miejscowości wpisano wszystkie wsie tego „państwa”.
– Istnieje prawdopodobieństwo błędnie wpisanej miejscowości, zwłaszcza gdy nie przynależała do parafii, a wpis nie zawsze był czytelny a odnalezienie możliwe.
– W starszych wpisach przy pannie młodej wpisywano nazwisko odmienione np. Sirocianka, stąd przy ustalaniu prawidłowego, mogą pojawić się błędy, zwłaszcza, gdy ono wystąpiło tylko jeden raz; wpisane są również nazwiska odimienne, albo przezwiska, stąd np. Kazikowa jako nazwisko wpisano Kazik, może to oznaczać imię ojca panny młodej.
– Nazwiska w granicach parafii kończyły się głównie na „o” (np. Kiszko) więc w przypadku wątpliwości, związanych z odmianą nazwiska, zamiast „a” wpisywano je z końcówką „o”.
– Zastosowano skróty w zasadzie tych samych imion; i tak Maria i Marianna wpisano Maria, Łucja i Lucyna – Łucja, Julia i Julianna – Julia itp.; czasami występują rozbieżności w pisowni zwłaszcza imion Mateusz i Maciej; także zdarza się, że imię w księdze ślubów jest inne niż w księdze zapowiedzi, na ogół przyjmowano zapis z księgi ślubów, zwłaszcza z pierwowpisów.
– Ruskim imionom nadano polskie odpowiedniki i tak np. Naćka – stała się Natalią, Haśka – Haliną, Agafia – Agatą, Tatiana – Tacjaną, Oksana – Ksenią, Oryszka(Orynia) – Ireną, Seńko – Szymonem, Fedor – Teodorem, Aleksy – Aleksandrem, Dymitr – Demetriuszem itd.


– W odpisach ksiąg ślubów zdarzają się błędy a także pominięcia wpisów, dlatego poszukiwania przodków należy zacząć od pierwoksiąg.
– Niemieckim nazwom, jeśli były, nadawano polskie (w przypadku ziem polskich) lub czeskie i słowackie odpowiedniki (ziemie czeskie lub słowackie) Kaisersdorf wpisywano jako Kalinów, Königau – Równe, Ottenhausen – Zatoka, Weissenberg – Białogóra, Fehlbach – Potok Jaworowski, Weismanówka – Załużany, Burgau – Karolówka, Rehberg – Pyszówka Kalt Wasser – Zimna Woda, Falkenberg – Sokołów Dobromilski, Rosenburg to Rożewo, Freifeld – Kowalówka, Rosenberg – Szczerzec, Rozenberg – Rožmberk, Weismanówka – Załuże, Neuhof – Zadniestrze itd.
Po znalezieniu szukanej osoby, zachęcam do sięgnięcia do źródeł i odnalezienia przodków w księdze ślubów. We wpisie, przodkowie są bardziej szczegółowo opisani (zwłaszcza w późniejszych zapisach). Pojawia się numer domu, zawód, świadkowie, którzy nie zawsze byli członkami rodziny (zaprzyjaźnieni znajomi czy sąsiedzi) a nawet stan do którego przynależeli (szlachta, mieszczanin, chłop).

W przypadku braku ślubu przodków warto szukać w zapowiedziach ślubnych. Można tam odnaleźć wpisy z dopiskiem daty ślubu, którego w księdze ślubów nie ma. Może wynikać to z tego, że zawarto go w innym kościele, w cerkwi w obrządku grekokatolickim. Zawarte tam wpisy czasami uzupełniają wiedzę o przodkach, zwłaszcza, że są zwykle pisane po polsku. Pojawia się także wyznanie, co jest bardzo ważne w przypadku poszukiwań przodków. Dzięki temu można w księdze właściwej dla wyznania odnaleźć chrzest przodka, którego nie odnaleziono w księdze rzymskokatolickiej.

1 komentarz do “śluby – Gródek Jagielloński”

  1. Witam.Poszukuje metryki ślubu moich dziadków. Wiem ,że brali ślub w latach 30 Maria Ilczyszyn +Władysław Wiącek ur 1910 syn Jozefa i Franciszki z domu Kasza w Grodku Jagielonskim.Czy jest możliwość ustalenia imion rodziców babci ,bo tego nie wiemy.
    mkorzembar@gmail.com

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.